Herstel leefgebied moerasvogels in de Zouweboezem

Foto: Sijmen Hendriks Foto: Sijmen Hendriks
  • Nieuws
  • Herstel leefgebied moerasvogels in de Zouweboezem
dinsdag 1 september 2020

Het Zuid-Hollands Landschap werkt samen met de provincie Utrecht hard aan het behoud en herstel van het Natura 2000-gebied Zouweboezem. In 2019 heeft de provincie Utrecht voor dit unieke moerasgebied een Natura 2000-beheerplan vastgesteld. Onderdeel van dit plan is een hele set maatregelen om het leefgebied van bedreigde moerasvogels (purperreiger, zwarte stern, porseleinhoen) en zeldzame waterdieren (zoals de kenmerkende grote modderkruiper) in 6 jaar te versterken.

Het Zuid-Hollands Landschap voert een deel van de maatregelen aan het begin van de 6-jarige periode uit, zodat we goed de tijd hebben om te kijken of het beoogde effect wordt bereikt of dat er bijsturing nodig is.

Bescherming moerasvogels

Onlangs hebben we in de Zouweboezem op tientallen locaties in ondiep water drijvende eilandjes geplaatst voor de ontwikkeling van waterriet voor moerasvogels en nieuw broedgebied voor de zwarte stern. Deze maatregel was onzichtbaar voor het publiek dat de Zouweboezem bezoekt.

De aanleg van drijvende eilandjes in de Zouweboezem

Afgelopen week is gestart met een zeer zichtbare maatregel aan het einde van de Boezemweg, naast ‘De Kikker’. Daar kappen we een doorgeschoten griend van één hectare. Na de kap worden de aanwezige stobben verwijderd en voeren we maatregelen uit om het kwelwater vast te houden. Dit doen we met een goede reden. Vlak naast het bosje ligt een kolonie van de bedreigde zwarte stern.

Luchtfoto doorgeschoten griend ZouweboezemLuchtfoto van de huidige situatie met de doorgeschoten griend

Nestvlotjes voor de zwarte stern

Omdat het natuurlijke broedgebied van de zwarte stern door de slechte waterkwaliteit in Nederland grotendeels is verdwenen (de soort broed op drijvende waterplanten), behoeden we deze soort voor uitsterven door het plaatsen van nestvlotjes. Jaarlijks zetten we in de Zouweboezem vlotjes uit, en daar wordt door tientallen broedparen zwarte stern dankbaar gebruik van gemaakt.

Gedekte tafel voor roofdieren

Nadeel van nestvlotjes en de beperkte mogelijkheden om deze te plaatsen is dat het voor roofdieren ook duidelijk is waar zwarte sterns broeden. Daarom gebruiken roofvogels en uilen het bosje frequent als uitvalsbasis voor jachtvluchten naar (jonge) zwarte sterns. Zo hebben we, gedwongen door de ongunstige omstandigheden voor de soort, een gedekte tafel voor roofdieren gecreëerd. Daar doen we nu actief wat aan met de kap, waardoor het broedsucces van de zwarte sterns in de Zouweboezem een positieve impuls moet krijgen. Ook zetten we actief in op het verbeteren van de waterkwaliteit en alternatieve broedlocaties voor de soort.

Terug naar vroeger

Met de kap van de doorgeschoten griend herstellen we de situatie van voor de jaren ‘50. Toentertijd is het gebied ontgonnen en beplant met populieren en later griendhout. Van nature is dit een zeer nat stukje met veel kwel, een ideale uitgangspositie voor het herstellen van moeras. Na de kap gaan we in dit gebied dan ook kwelwater vasthouden, en zo nodig iets aanvullen. We gaan het deelgebied aansluitend beheren als pioniermoeras door af en toe te maaien en het maaisel af te voeren.

Zeldzame porseleinhoen

Hiermee slaan we meerdere vliegen in één klap. Naast meer zwarte sterns hopen we ook steeds vaker de zeldzame porseleinhoen in het gebied te kunnen zien, bij uitstek een bewoner van pioniermoeras. In 2020 broedde de soort in de naastgelegen Hoge Boezem, in 2021 wellicht ook hier. We wachten het met spanning af!

PorseleinhoenPorseleinhoen (foto: Piet Broekhof)

Lees meer over de Zouweboezem