Held van de Natuur: Koen van Zoest

Fotografie en tekst: Babette van der Wijst Fotografie en tekst: Babette van der Wijst

Stichting Het Zuid-Hollands Landschap wordt in haar dagelijks werk ondersteund door meer dan 300 vrijwilligers die ons ondersteunen met hun kennis en kunde. Koen van Zoest deelt vanuit zijn rol als coördinator van de Plantenwerkgroep KNNV Leiden en als stinsenliefhebber zijn kennis met ons, en geeft regelmatig excursies. Zijn enorme kennis en inzet maken hem een echte Held van de Natuur.

Fotografie en tekst: Babette van der Wijst Fotografie en tekst: Babette van der Wijst
Je hebt een donkere winter achter de rug en dan zijn de stinsenplanten eigenlijk de eerste plantengroep waar je veel aan beleeft in de natuur omdat ze als eerste in bloei komen
Koen van Zoest, coördinator plantenwerkgroep KNNV Leiden

We spreken af op Landgoed Oud Poelgeest in Oegstgeest. Een logische plek voor Koen van Zoest want sinds 2012 is dit zijn favoriete stinsen gebied. “In 2012 besloot de plantenwerkgroep KNNV Leiden om een onderzoek te doen naar stinsenplanten in de gebieden waar zij met grote regelmaat komen”, vertelt Koen. “Er werden 10 gebieden in de regio Leiden uitgekozen voor het onderzoek, en deze werden verdeeld onder de leden van de plantenwerkgroep. Ik deed dit onderzoek bij Oud Poelgeest en ben sindsdien verknocht aan het landgoed”. 

Interesse voor de natuur

De liefde voor de natuur en planten is ontstaan op het moment dat Koen na zijn studie Orthopedagogiek aan de Universiteit Leiden aan het werk ging “Ik ging altijd graag naar buiten om te wandelen maar toen ik begon met werken (in 1977) vond ik in de natuur eigenlijk een heel mooi tegenwicht tegen best een zware baan”, vertelt Koen. “Vanaf die tijd ben ik langzamerhand steeds meer geïnteresseerd geraakt in de natuur en in planten in het bijzonder”. Koen is inmiddels gestopt met werken maar levert samen met de plantenwerkgroep KNNV Leiden een enorme bijdrage aan onderzoek en inventarisatie van planten in de regio.

Stinsen


Onderzoeken zit echt in de aard van Koen van Zoest, de kennis van planten werd gaandeweg steeds specifieker. In 1985 stuitte hij op het boek ‘Stinzenplanten’ van Piet Bakker, het beginpunt van zijn liefde voor deze plantengroep. Koen legt uit waarom: “Je hebt een donkere winter achter de rug en dan zijn de stinsenplanten eigenlijk de eerste plantengroep waar je veel aan beleeft in de natuur omdat ze als eerste in bloei komen”. Een prachtig begin van de groei en bloei in de natuur.

Natuurlijk statussymbool

De naam van deze plantengroep vindt zijn oorsprong in het Friese woord 'Stins' wat stenen huis (in het bijzonder een versterkte woning of burcht) betekent. Stinsenplanten kwamen vanaf de Gouden Eeuw in opkomst bij de gegoede klasse en met name bij de introductie van de Engelse landschapsstijl. De vormen werden toen rond en weelderig. De tuinen en parken kregen slingerende paden, waterpartijen, ophogingen en een meer afwisselende beplanting. De kleurrijke stinsenflora paste daar uitstekend bij. Vooral de buitenplaatsen van welgestelde mensen stonden vol met allerlei soorten stinsenplanten, als een natuurlijk statussymbool. “Je kon er mooi je buren de ogen mee uitsteken”, zegt Koen lachend.

Kieskeurig

Wat precies een stinsenplant is en wat niet, dat is nog niet zo makkelijk aan te geven. De meeste mensen denken doorgaans gelijk aan kleurrijke vroege voorjaarsbloeiers die voorkomen op historische plaatsen. Stinsenplanten zie je niet zomaar overal. Ze zijn erg kieskeurig en gedijen het beste in een echt stinsenmilieu.“Stinsenmilieus zijn gecreëerde milieus”, vertelt Koen. “In Nederland ontstaan deze milieus niet op natuurlijke wijze, het zijn hier altijd biotopen die door mensen zijn aangelegd of bewerkt”. Een aantal factoren zijn belangrijk voor stinzenplanten: de bodem moet los, voedsel- en kalkrijk, luchtig zijn en bovendien snel opwarmen in het vroege voorjaar. Landgoed Oud Poelgeest is hier perfect voor. In het vroege voorjaar kan de zon goed bij de stinsen komen omdat het blad nog niet vol aan de bomen zit, waardoor ze prachtig gaan bloeien. Als ze uitgebloeid zijn, worden ze juist beschermd door het blad van de bomen. Een mooi samenspel van de natuur op het landgoed.

Fotogeniek

Stinsen zijn enorm fotogeniek, vooral de bosanemonen. Deze tere witte bloemetjes verspreiden zich over een groot oppervlak. “Hoe groter het oppervlak van de bosanemoon, hoe ouder de grond is in het gebied”, vertelt Koen. “De bosanemoon groeit namelijk langzaam via een wortelstok onder de grond”. Als er niet veel zon is, blijft het knopje gesloten. Maar op mooie, zonnige dagen opent het fragiele witte bloemetje zich, dan is de lente écht begonnen. Het hart van menig natuurliefhebber en -fotograaf gaat dan sneller kloppen!

Excursie

Koen van Zoest geeft op zaterdag 6 april 2019 een excursie voor Stichting Het Zuid-Hollands Landschap over de stinsen in Rhijngeest, een prachtig bospark nabij het centrum van Oegstgeest. Met liefde deelt hij een schat aan kennis die hij heeft over deze voorjaarsbloeiers. Echt een aanrader en erg inspirerend. Ga je mee? Vol = vol.

Schrijf je in

Je hebt een donkere winter achter de rug en dan zijn de stinsenplanten eigenlijk de eerste plantengroep waar je veel aan beleeft in de natuur omdat ze als eerste in bloei komen
Koen van Zoest, coördinator plantenwerkgroep KNNV Leiden