Idde Lammers

Over het fort

Van 1883 tot 1945 was Fort Penserdijk (3 hectare) ten zuiden van Brielle een militair verdedigingswerk. Nu is het een rijksmonument. Het fort en de begroeiing op het forteiland vormen een oase van rust voor dieren. Er lopen kleine roofdieren rond als bunzingen en wezels en de begroeiing trekt veel vogels aan. Het fort is een ideale overwinteringsplek voor vleermuizen. Eind 2020 heeft het Zuid-Hollands Landschap het fort gerenoveerd. In de herbouwde ondergrondse remises legden we speciale vleermuishangplekken aan. Zo maakten we het voor vleermuizen nog aantrekkelijker om bij ons te komen overwinteren. Het fort is alleen onder begeleiding te bezoeken.

Geschiedenis

Fort Penserdijk maakte onderdeel uit van de Stelling van de Monding der Maas en het Haringvliet. De stelling bestond uit de vestingsteden Hellevoetsluis en Brielle, met daartussen Fort Penserdijk en Fort Noorddijk en een waterlinie. Met de bouw van Fort Penserdijk werd in 1883 begonnen. Vanuit dit bomvrije gebouw moest de vijand uit het westen op afstand worden gehouden. In de tussentijd kon dan het gebied tussen Hellevoetsluis en Brielle onder water worden gezet. Zo zou het achterliggende land worden beschermd tegen vijandelijke troepen.
Fort Penserdijk bestaat uit een bomvrij wachthuis, waarin onder andere een kruitmagazijn, een bergplaats, een telegraaf en een officiersvertrek waren ondergebracht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte de Duitse bezetter het fort als verdedigingswerk tegen een mogelijke geallieerde invasie. Uiteindelijk werd de waterlinie slechts één keer gebruikt: in 1944 zetten de Duitsers een aantal polders onder water. Het einde van de Tweede Wereldoorlog betekende voor Fort Penserdijk ook het einde van zijn militaire functie.

Fladderende fortbewoners

Nu heeft in het fort de natuur het voor het zeggen. Kleine watersalamanders en vlinders zoals het roesje verblijven er ’s winters in hoekjes. Het rustige fort is ook erg geschikt als overwinteringsplaats voor vleermuizen. Ze kunnen hier lekker in kieren wegkruipen, de luchtvochtigheid is er constant en het is er altijd ongeveer 13 graden. Na de restauratie van het fort is het voor vleermuizen nóg aantrekkelijker. We hebben de ruimtes leeggemaakt, vleermuishotels geplaatst en de deuren kregen een invliegopening. De nieuwe verblijfplaatsen zijn geschikt gemaakt voor de gewone dwergvleermuis, de grootoorvleermuis, de ruige dwergvleermuis en de watervleermuis.
Ook het forteiland heeft tegenwoordig een hoge natuurwaarde. De haag van meidoorn deed vroeger dienst als prikkeldraad tegen indringers. Nu groeien er tussen de meidoorns planten als vlier en fluitenkruid. Die trekken veel insecten aan. Zij dienen weer als voedsel voor vogels als het winterkoninkje. In de rietkragen broeden rietzangers en kleine karekieten.

Het fort is op dit moment in gebruik bij een scoutinggroep, die hier haar wekelijkse activiteiten houdt.

Praktische informatie

Toegankelijkheid

Het fort is alleen te bezoeken tijdens de jaarlijkse Open Monumentendag.

Parkeren

Op de Peltsersdijk kun je je auto parkeren bij het rustpunt.

Wandelen

Je kunt een stukje over de dijk wandelen om het fort te bekijken.

Publiekslievelingen

Vleermuizen, roerdomp, rietzanger, kleine karekiet, eenden, ganzen en zwanen.

Locatie

Peltserdijk, 3234ZA, Tinte (gemeente Westvoorne)

  • Kies jij 15 maart voor de natuur? Het Groene Kieskompas helpt je op weg

    De Provinciale Staten-verkiezingen komen eraan. In de afgelopen jaren heeft de provincie een steeds grotere rol gekregen op het gebied van natuur en landschap. Tijdens de verkiezingen op 15 maart bepaal jij hoe het natuur-…

    Lees verder

    Lees verder
  • Stap voor stap werken we aan meer natuur. Ook in 2023!

    Steeds meer mensen beseffen dat we een groene omgeving nodig hebben. Voor onze gezondheid en alle planten en dieren waar de mens mee samenleeft. Helaas is groen in Zuid-Holland niet vanzelfsprekend. Wist je dat er…

    Lees verder

    Lees verder
  • Winterwandelen in Zuid-Holland

    Wil je meer bewegen in 2023? Dat komt goed uit, want onze boswachters hebben vijf prachtige winterwandelingen voor je samengesteld. Zo werk je aan je conditie, terwijl je geniet van de gezonde buitenlucht. Vraag de…

    Lees verder

    Lees verder
  • Vacatures

    Interesse in een baan of vrijwilligersfunctie bij het Zuid-Hollands Landschap? Bekijk hieronder hoe jij kunt helpen om de natuur te beschermen. Kies uit betaalde banen, binnenklussen of buitenklussen.

    Lees verder

    Lees verder