Het geluid van noppen op het asfalt, de zilte zeelucht die over de zijlijn waait en het felle groen van de Haagse duinen dat naadloos overloopt in het strakke (kunst)gras van veld 2. Hier, op de grens van sportieve strijd en kwetsbare wildernis, ontmoeten twee werelden elkaar. De Haagsche Rugby Club (HRC) en Stichting Het Zuid-Hollands Landschap (ZHL) hebben de handen ineengeslagen. Op het eerste gezicht een onverwachte ‘scrum’, maar wie dieper kijkt, ziet een gedeeld DNA van respect, discipline en de drang om de wereld beter achter te laten voor de volgende generatie.

In dit dubbelinterview gaan Jos Bisschops (Directeur ZHL) en Sebastiaan ten Hagen (Voorzitter HRC) in gesprek over de synergie tussen de sport en de natuur, de helende kracht van groen en waarom “betere mensen maken” de kern is van alles wat ze doen.

1. De Spelers op het Veld: Passie voor Impact

Voordat we de diepte in duiken bij de ‘mediatoren’ op veld 2, introduceren we de hoofdrolspelers. Beiden leiden ze organisaties die diep geworteld zijn in de Haagse en Zuid-Hollandse klei (en zand), maar hun blik is steevast gericht op de toekomst.

Kenmerk	Jos Bisschops (ZHL)	Sebastiaan ten Hagen (HRC)
Rol	Directeur-Bestuurder sinds april 2023	Betrokken clublid en voorzitter
Achtergrond	Landschapskunde, Ecologie, MBA & Economic Board Zwolle	Ervaren rugbyer en cultuurbouwer
Kernmissie	Natuur verbinden met de economie en maatschappij	“Betere mensen maken” via de rugbycultuur
De Cijfers	Beheert 5000 hectare natuur in 120 gebieden	Van 350 naar 1300 leden in tien jaar tijd
Grootste Uitdaging	Natuurbehoud in de ‘drukpan’ van de Randstad	Behoud van rugby waarden bij explosieve groei en veranderende maatschappij
Historie	Opgericht in 1934	Opgericht in 1932 (een van de oudste clubs)

We ontmoeten de heren op een symbolische plek: de rand van het veld, waar de bebouwing van Den Haag stopt en het beschermde duingebied begint.

2. De Opening: Een Schotse Hooglander als Grensrechter

Wie tegenwoordig langs veld 2 van HRC loopt, kan er niet omheen. Op de mediatoren prijkt een indrukwekkend spandoek, ontworpen door Kim van Vliet. Een Schotse Hooglander staart de toeschouwers indringend aan, zijn imposante horens scherp getekend tegen een diepgroene achtergrond. Het is een beeld dat bijna optisch overvloeit in de echte duinen die direct achter het hek beginnen.

Interviewer: Jos, Sebastiaan, jullie staan hier bij een banner die letterlijk de brug slaat tussen jullie werelden. Hoe is dit contact eigenlijk ontstaan?

Jos: “Heel organisch, zoals de beste dingen in het leven. Het begon via Steven Daniels. Tijdens een privégelegenheid raakten we aan de praat en al snel bleek dat onze wortels in hetzelfde dorp liggen: Dedemsvaart. Ik heb zelfs nog bij de zus van Steven in de klas gezeten! Die gedeelde historie schept direct een band. Toen we hier op de club kwamen praten over een maatschappelijk partnership, voelde het als thuiskomen.”

“Toen ik het spandoek voor het eerst zag, was ik echt onder de indruk. Met die Hooglander en dat diepe groen valt het bijna weg tegen de achtergrond. Het is alsof dat dier daar echt staat te waken over het veld en de spelers eraan herinnert voor welk groter geheel we dit doen.” — Jos Bisschops

Sebastiaan: “Wij zijn altijd op zoek naar maatschappelijke partners die passen bij onze identiteit. We zijn bevoorrecht met onze ligging, maar we wilden die verbinding met de natuur tastbaar maken voor onze leden. Dit doek is daar het venster voor.”

3. Sebastiaan: Rugby als Opvoeding in de Achtertuin van de Natuur

Voor Sebastiaan is HRC meer dan een sportvereniging; het is een instituut voor karaktervorming. Dat de club de afgelopen tien jaar is gegroeid van 350 naar 1300 leden, schrijft hij toe aan de ijzersterke cultuur.

Interviewer: Sebastiaan, je noemt de duinen vaak ‘de achtertuin van de club’. Is dat louter decor, of zit de relatie dieper?

Sebastiaan: “Het zit in onze vezels. Vroeger was die relatie vooral fysiek. Ik herinner me nog de ‘fitness-beulen’ van trainers uit mijn tijd als speler, die ons ongenadig de duinen door joegen voor conditietraining. De duinen stonden gelijk aan afzien en zand in je schoenen. Tegenwoordig is die beleving tevens veel bewuster. Onze jeugdteams gaan nu ook de natuur in voor de beleving, zoals de groepen die onlangs in Keijhoek en de Bierlap zijn gaan wandelen. Er is een groeiend besef dat we maar één planeet hebben.”

De maatschappelijke rol van HRC laat zich vangen in drie kernwaarden:

1. “Betere mensen maken”: De filosofie is simpel. Investeer in de vorming van een mens (respect, discipline, teamwork) en je krijgt er automatisch een betere rugbier voor terug.
2. Inclusiviteit en Gemeenschap: Van fitness voor buurtouderen tot steun aan Stichting Quiet en De Harde Leerschool; de club kijkt verder dan de eigen middencirkel.
3. Welzijn in het Groen: “Hiken op zondagochtend is het nieuwe hardlopen,” lacht Sebastiaan. De club stimuleert leden om de rust van de omliggende natuur op te zoeken als tegenwicht voor de hectiek van alledag.

Sebastiaan: “Wij moeten waken over onze cultuur. Tijdens de explosieve groei zagen we een verschuiving; ouders die zich met de scheidsrechter bemoeiden of spelers die geen bardienst meer wilden draaien. We hebben toen de rug rechtgehouden: No one is bigger than the team. Wie die waarden niet onderschrijft, past hier niet. Dat respect geldt voor de tegenstander, de scheidsrechter, maar ook voor de natuur waarin we mogen sporten.”

4. Jos: Natuurbeheer in de ‘Drukpan’ van de Randstad

Jos Bisschops brengt een schat aan ervaring mee naar het Zuid-Hollands Landschap, inclusief een scherp oog voor de economische waarde van natuur vanuit zijn tijd bij de Economic Board in de regio Zwolle. Hij ziet ZHL niet als een eiland, maar als een essentiële partner voor het bedrijfsleven.

Interviewer: Jos, jullie beheren 5000 hectare in de drukste provincie van Nederland. Hoe uitdagend is die opdracht?

Jos: “Zuid-Holland is een ‘drukpan’. Elke vierkante meter wordt betwist door woningbouw, infrastructuur, landbouw en recreatie. Wij zijn een private stichting, gesteund door 50.000 ‘beschermers’. Onze missie is om impact te maken in het landelijk gebied, ook daar waar we geen eigenaar zijn. Natuur is cruciaal voor een gezond vestigingsklimaat. Bedrijven willen dat hun werknemers gezond blijven en dat hun kinderen kunnen buitenspelen in een vitale omgeving.”

ZHL werkt vanuit drie karakteristieke regio’s, die Jos als volgt typeert:

Regio	Karakteristiek
De Kuststreek	De dynamische duinen en strandovergangen (zoals hier bij HRC). Cruciaal voor biodiversiteit en kustverdediging.
De Eilanden	De weidsheid van de Delta, waar water en land elkaar bevechten en bevruchten.
De Veenweiden	Het klassieke Hollandse polderlandschap, de kraamkamer voor onze weidevogels.

Interviewer: Waarom staat er specifiek een Schotse Hooglander op het spandoek?

Jos: “Dat is geen toeval. De Hooglander is een essentieel onderdeel van ons ‘beheerteam’. Zonder deze grazers zouden de duinen volledig dichtgroeien met struiken en grassen, waardoor de unieke duinflora en de bijbehorende fauna zouden verdwijnen. Ze houden het landschap open. In die zin zijn ze de forwards van de duinen; ze doen het zware werk zodat de rest van het ecosysteem kan floreren.”

Om de natuur tastbaar te maken voor bedrijven, heeft ZHL de zogenaamde ‘dierproposities’ ontwikkeld. “We hebben pakketten opgebouwd rondom de Koperwiek (Brons), de Zilverreiger (Zilver) en de Goudvink (Goud). Het maakt sponsoring concreet; je steunt niet alleen ‘het groen’, maar je investeert in de leefwereld van specifieke iconische soorten.”

5. De Match: De ‘Scrum’ voor de Planeet

De synergie tussen rugby en natuurbeheer zit in de wetten van het systeem. Een rugbyteam dat niet samenwerkt, wordt onder de voet gelopen. Een ecosysteem waar de balans weg is, stort in.

Wetenschappelijke Onderbouwing Jos haalt het onderzoek van omgevingspsychologe Agnes van den Berg aan om de missie van Sebastiaan te staven. “Het is wetenschappelijk bewezen: mensen herstellen sneller in een groene omgeving. Uitzicht op natuur vanuit een ziekenhuisbed versnelt de genezing aantoonbaar. Er is een direct causaal verband tussen de natuur en het ‘betere mensen maken’ waar HRC voor staat. De prikkels op je brein in het groen zijn fundamenteel anders; ze geven rust en ruimte voor reflectie.”

Partners in het Landschap Hoewel ZHL en HRC strikt genomen geen directe perceelburen zijn—de grond direct achter de club wordt beheerd door partners zoals Dunea of Staatsbosbeheer—ziet Jos dit anders. “We zijn partners binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen. De grenzen op de kaart zijn voor de natuur niet relevant. Het gaat om het netwerk, het ‘groen-blauwe lint’ dat we samen weven. HRC vormt daar een vitaal onderdeel van als maatschappelijk knooppunt.”

6. Vooruitblik: Actie op en rond het Veld

De samenwerking is verre van een ‘papieren tijger’. Er liggen concrete plannen om de achterban te mobiliseren.

• De QR-code: Op het spandoek staat een QR-code. Toeschouwers die deze scannen, worden direct meegenomen in het verhaal van de Zuid-Hollandse natuur en de noodzaak voor bescherming.
• De Jeugd in Actie: Voor de jongste leden (de Guppen en Turven) wordt een kleurplaatactie opgezet. “We willen de bewustwording spelenderwijs stimuleren,” zegt Jos. “De winnaars kunnen een ‘Scottie’ (Schotse Hooglander knuffel) winnen, of zelfs een knuffelgarnaal!”
• Sponsorevenementen: HRC organiseert drie grote thema-avonden per jaar (Maatschappelijk, Sportief en Culinair). Jos is reeds uitgenodigd als gastspreker om de zakelijke achterban van HRC te inspireren over hoe ecologie en economie hand in hand gaan.

7. De Derde Helft: De Dodo en de ‘Walgvogel’

Geen goed gesprek bij HRC eindigt zonder een anekdote en een glimlach. Terwijl de zon langzaam achter de duinen zakt, komt het gesprek op Mauritius, waar de zoon van Sebastiaan onderzoek gaat doen naar invasieve soorten.

Jos: “Mauritius! Pas op voor de dodo,” grapt hij. “Wist je dat de Nederlanders dat beest de ‘walgvogel’ noemden? De Fransen en Engelsen vonden hem niet te vreten, maar de Nederlandse zeelieden aten hem ondanks de naam massaal op. Gelukkig zijn we tegenwoordig wat zuiniger op onze unieke soorten!”

Sebastiaan: “Mijn zoon deelt die passie en daar ben ik trots op. Hij studeert internationale milieukunde. Het is mooi om te zien dat die generatie nog veel scherper is op de bescherming van onze ecosystemen dan wij vroeger waren. Het geeft hoop.”

De Eindsom: Of je nu met je voeten in de modder van een rugbyveld staat of met je verrekijker in de duinen: we hebben elkaar nodig. Sterk in het veld betekent ook: je verantwoordelijkheid nemen buiten de lijnen.