Eendenkooi De Zouwe: een winterparadijs voor duizenden watervogels
Eendenkooien hebben een rijke geschiedenis. Vroeger werden ze gebruikt om eenden te vangen, maar tegenwoordig zijn het belangrijke plekken voor natuurbeheer, wetenschappelijk onderzoek en vogelspotten. Een prachtig voorbeeld is eendenkooi de Zouwe bij Ameide, waar iedere winter duizenden eenden samenkomen.
Een indrukwekkende wintertelling
Na de kerst telden we in de eendenkooi maar liefst 1.500 eenden! Daarbij zaten slobeenden, smienten en krakeenden, maar ook 6 zeldzame pijlstaarten, een bijzonder hoogtepunt! Deze wintertelling laat zien hoe belangrijk eendenkooi de Zouwe is als rust- en overwinteringsplek voor watervogels.
Waarom de eendenkooi in de winter zo belangrijk is
In de winter bevriezen veel sloten en plassen, waardoor eenden moeite hebben om voedsel te vinden en veilig te rusten. De eendenkooi biedt juist wakken met open water waar de vogels kunnen uitrusten en samenkomen.
Interessant is dat de eenden zelf helpen om het water open te houden: doordat ze in grote aantallen in het water zwemmen zorgen ze ervoor dat een deel van de kooi ijsvrij blijft.
Zodra de schemering valt, gaan de eenden op zoek naar voedsel in het omliggende gebied. Het water dat overdag open bleef, kan nu langzaam dichtvriezen. Dat betekent dat de overgebleven wakken een magneet worden voor honderden eenden tegelijk. Het is een indrukwekkend gezicht: een grote groep vogels, dicht op elkaar, allemaal rustig drijvend het water.
Historische functie van eendenkooien
Eendenkooien werden vroeger vooral gebruikt om wilde eenden te vangen voor consumptie. Ze bestaan uit een kooiplas, vangpijpen en een omringend kooibos. De kooiplas is een zoetwaterplas van minstens 200 m², omgeven door bomen en struiken die de vogels rust en beschutting bieden. Vanuit de plas lopen smalle, kromme sloten – de vangpijpen – die afgedekt zijn met netten of gaas en eindigen in een klein vanghokje.
In een werkende eendenkooi lokte de kooiker de wilde eenden met tamme eenden, terwijl een kooikerhondje de vogels voorzichtig door de vangpijpen naar het vanghokje leidde. Zo konden de eenden op een gecontroleerde manier gevangen worden. Eendenkooien lagen altijd in rustige, waterrijke gebieden, vaak met een stukje land eromheen dat afgesloten kon worden, zodat de vogels ongestoord konden rusten.
Meer dan eenden kijken
Tegenwoordig zijn eendenkooien geen jachtlocaties meer. Ze worden gebruikt voor natuurbeheer, vogelspotten ringonderzoek en bieden een veilige rustplaats voor watervogels. Door de combinatie van water, bos en beschutting is het een belangrijk leefgebied voor een groot aantal soorten.
Bovendien zijn eendenkooien waardevolle historische plekken, helaas zijn 90% van de eendenkooien in Nederland inmiddels verdwenen, waardoor eendenkooi de Zouwe extra bijzonder is. Het is een zeldzaam stukje cultuurhistorie dat we willen behouden voor de toekomst.
Tegelijk vormt de kooi een oase van rust in het drukke Zuid-Holland, waar veel dieren dankbaar gebruik van maken. Een telling van 1.500 eenden, waaronder 6 zeldzame pijlstaarten, laat precies zien waarom ons werk belangrijk is. Het is dit soort momenten die laten zien dat onze inzet voor natuurbeheer en het behoud van historische eendenkooien echt verschil maakt.
