Stel je voor: je wandelt door het bos en ziet tussen de bomen een vogel die je nog nooit eerder hebt gezien. Een chocoladebruin verenkleed vol witte spikkels en een opvallend stevige snavel. Het zou zomaar een notenkraker kunnen zijn! Want deze zeldzame vogel duikt deze herfst ineens op in Nederland. En ook in Zuid-Holland is hij al gespot.

Deze bijzondere vogel zorgt deze herfst voor opwinding onder de vogelliefhebbers. De notenkraker, die normaal gesproken nauwelijks in Nederland voorkomt, duikt ineens op verschillende plekken op. En ook in Zuid-Holland is deze opvallende kraaiachtige al gespot. Wat brengt deze zeldzame bezoeker helemaal naar ons land?

Een onverwachte bezoeker in Zuid-Holland

Op 28 augustus fotografeerde een vogelaar bij Waddinxveen een overvliegende vogel. Pas toen hij zijn foto’s terugkeek, ontdekte hij wat hij had vastgelegd: een notenkraker! Een bijzondere waarneming, want deze vogel laat zich maar zelden in Nederland zien.

Een maand later werd ook bij Westmaas een notenkraker gefotografeerd. Daarna volgden steeds meer meldingen uit andere delen van het land, vooral uit Drenthe. Tot 12 oktober zijn op Waarneming.nl zo’n 40 tot 50 overtuigende waarnemingen gemeld. En op 14 oktober is deze zeldzame vogel ook gespot bij ons in het Staelduinse bos.

Onder vogelaars heerst inmiddels het echte notenkrakerkoorts. Want waar verschijnt de volgende notenkraker?

Waarom komen er ineens notenkrakers naar Nederland?

De notenkraker leeft vooral in de uitgestrekte naaldbossen van Noord- en Oost-Europa en Siberië. Daar voedt hij zich voornamelijk met zaden van naaldbomen. Maar wat gebeurt er als dat voedsel plotseling schaars wordt?

In jaren met veel zaden kunnen meer notenkrakers overleven en jongen grootbrengen. Wanneer er vervolgens weinig zaden beschikbaar zijn, ontstaat er voedselgebrek. De vogels gaan dan op zoek naar andere plekken om te eten en kunnen daarbij honderden kilometers afleggen.

Dat lijkt ook dit najaar te gebeuren. Vanuit het noorden en oosten van Europa zijn grote aantallen notenkrakers naar het westen getrokken. In Polen werden eind september op sommige plekken zelfs meer dan 1.500 overvliegende notenkrakers in één week geteld.

Zo’n uitzonderlijke trekbeweging wordt een invasie genoemd. Dat klinkt misschien heftig, maar betekent simpelweg dat veel vogels buiten hun gebruikelijke leefgebied opduiken.

Een notenkraker herkennen

Wie een notenkraker ziet, zal hem niet snel vergeten. Deze kraaiachtige heeft een chocoladebruin verenkleed met opvallende witte spikkels, een stevige snavel en een zwart-witte staart. Hij is familie van onder andere de gaai.

Er bestaan verschillende ondersoorten. De notenkrakers die nu vanuit het oosten naar Nederland trekken, behoren vermoedelijk vooral tot de Siberische dunsnavelnotenkraker. Deze heeft een iets smallere snavel dan de diksnavelnotenkraker, die onder andere in de bergen van Midden-Europa leeft.

En wist je dat notenkrakers niet snel onder de indruk zijn? Sommige laten mensen heel dichtbij komen en lopen zelfs over hun schoenen. Een bijzondere ervaring voor wie het geluk heeft er eentje te ontmoeten!

Niet voor het eerst, maar wel bijzonder

Hoewel de notenkraker in Nederland een zeldzame verschijning is, hebben we eerder zulke trekbewegingen meegemaakt.

De grootste invasie vond plaats in 1968. Toen bereikten naar schatting 5.000 tot 10.000 notenkrakers ons land. Sommige vogels bleven zelfs zo lang dat er het volgende voorjaar broedgevallen werden vastgesteld.

Ook in onder andere 1977, 1991 en 2008 verschenen er meer notenkrakers dan gebruikelijk. Maar zulke aantallen als in 1968 hebben we sindsdien niet meer gezien.

Of er deze herfst nog veel meer notenkrakers bijkomen, is afwachten.

Zelf een notenkraker spotten? Let op de hazelaars!

Je hoeft niet helemaal naar een uitgestrekt naaldbos om kans te maken op een ontmoeting. Tijdens hun zoektocht naar voedsel duiken notenkrakers ook op in loofbossen, parken en zelfs tuinen.

Vooral plekken met hazelaars zijn interessant. Notenkrakers zijn namelijk dol op hazelnoten. Met hun krachtige snavel weten ze de harde schil te kraken.

Ga je binnenkort wandelen in de Zuid-Hollandse natuur? Houd dan je ogen open. Misschien ontdek je tussen de bomen wel deze bijzondere bezoeker uit het hoge noorden.

En ook als je geen notenkraker tegenkomt, is er in de herfst genoeg moois te ontdekken!